dach, część budynku ograniczająca go od góry i zabezpieczająca przed wpływami atmosferycznymi. Ochrania bezpośrednio strop lub sklepienia najwyższej kondygnacji, bądź stanowi bezpośrednie nakrycie wnętrza.

dachówka, wyrób z gliny wypalanej (dachówka ceramiczna), z mieszaniny cementowo-piaskowej (dachówka cementowa) lub ze szkła, używany do krycia dachów.

donżon   => stołp.

dormitorium, sala sypialna zakonników w klasztorze, zwykle położona nad kapitularzem. [łac. sypialnia]

drzeworyt, technika graficzna druku wypukłego; także odbitka uzyskana tą techniką.

dukt widokowy, przesieka w gęstym ogrodzie lub w lesie umożliwiająca widok na wybrany element ogrodu lub otaczającego krajobrazu; również widok wzdłuż alei zazwyczaj w ogrodach barokowych albo pomiędzy klombami i grupami drzew w ogrodach krajobrazowych; dukt widokowy ze względu na sposób ukształtowania ich obrzeży mogą być: równowąskie, zbieżne lub rozbieżne, zmieniające wrażenie odległości oglądanych widoków. [łac. ductus prowadzenie, ciąg]

dwór, staropol. dworzec, dworzyszcze, w Polsce siedziba, niewielka rezydencja ziemiańska; nazwa stosowana również do niektórych, na ogół szlacheckich budowli mieszkalnych w obrębie miasta.

dyptyk, dyptych, nastawa ołtarzowa (=> ołtarz), szczególnie w ołtarzach średniowiecznych, składająca się z dwóch ruchomych skrzydeł, podzielonych zwykle na części (kwatery). Zob. też pentaptyk, tryptyk. [franc. diptyque, późnołac. diptychum, z gr. dí-ptychos złożone we dwoje]

dziedziniec, staropol. podwórzec, dworzec, nie przykryta, wydzielona przestrzeń w obrębie budynku lub zespołu architektonicznego, spełniająca funkcje użytkowo-reprezentacyjne.

dzieło obronne, wyodrębnione umocnienie o określonym zadaniu w zespole fortyfikacji stanowiącym twierdzę (np. działobitnia, fort); dzieło koronowe lub korona - element fortyfikacji bastionowej, położony na zewnątrz obwodu twierdzy (osłaniający np. przedmieścia), posiadający w narysie bastion połączony kurtynami z półbastionami; dzieło rogowe - stosowane w fortyfikacji bastionowej, składało się z dwóch półbastionów połączonych kurtyną.

dzika promenada, przestrzeń ogrodowa porośnięta naturalną gęstwiną drzew i krzewów z polanami i z siecią nieregularnych dróg spacerowych oraz miejscami wypoczynku (ławy, proste altany); występuje przeważnie w sąsiedztwie lub w pobliżu ogrodów renesansowych i barokowych (XVI-XVIII w.).

dzwonnica, budynek albo wyodrębniona jego część, służące jako pomieszczenie na dzwony, o przeznaczeniu sakralnym lub świeckim (beffroi, ratusz), najczęściej w postaci wieży.

dzwon wieżowy, instrument muzyczny perkusyjny, idiofon; korpus dzieli się na koronę, czapę, płaszcz, wieniec i serce.