ZABYTKI CZĘSTOCHOWY



ZESPÓŁ KLASZTORNY NA JASNEJ GÓRZE
Klasztor został ufundowany 22 czerwca 1382 r. przez księcia Władysława Opolczyka.

KAPLICA MATKI BOŻEJ
Najstarsza jej część (obecnie prezbiterium) wybudowana została w II połowie XIV w. w stylu gotyckim, prostokątna z dwiema skarpami, dwuprzęsłowa nakryta sklepieniem kolebkowym z lunetami i żebrowaniem z cegły gotyckiej. W ołtarzu kaplicy mieści się cudowny obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, będący wierną kopią obrazu ofiarowanego klasztorowi przez Władysława Opolczyka, wykonaną po zniszczeniu oryginału w czasie napadu w 1430 r. Z pierwotnego obrazu zachowano jako relikwię lipową deskę uznaną wg tradycji za pochodzącą ze stołu św. Rodziny z Nazaretu. W latach 1642-44 dobudowano trzynawową część kaplicy. Dawną kaplicę od nowej oddziela obecnie krata gdańska z XVI wieku. Ta część kaplicy ma charakter późnorenesansowy. Nie znani są jej budowniczowie ani autorzy projektów. Kaplica była restaurowana w XVII, XIX w. oraz w latach 1952-53. Część przednią stanowi filarowy krużganek z połowy XVI w. zadaszony w 1928 r.

KOŚCIÓŁ Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i Znalezienia Krzyża Świętego (bazylika).
Kościół początkowo gotycki, obecnie późno renesansowy, barokowy i rokokowy powstał w XV w. Przebudowany w XVI oraz na przełomie XVII i XVIII w. w formie trzynawowej bazyliki. Środkowa nawa sklepiona kolebkowo, nawy boczne o sklepieniach krzyżowych, wnętrze bogato zdobione. Budynek wykonany z cegły i kamienia.
Do bazyliki dobudowano trzy kaplice:
- Kaplica Św. Pawła Pierwszego Pustelnika (Denhoffów) ukończoną w latach 1644-71.
- Kaplica Świętych Relikwi - wykutą w skale w 1625 r.
- Kaplica Najświętszego Serca Jezusowego (Jabłonowskich) z 1639 r., odnowioną w 1740 r.

SALA RYCERSKA w stylu wczesnobarokowy.

WIEŻA (106 m) w stylu późnorenesansowym i barokowym. Pierwsza kondygnacja pochodzi z XVIII w., wyższe kondygnacje pochodzą z 1900 r. Cokół wieży z granitu szwedzkiego, arkady i podcienie z bloków kamiennych, z zewnątrz część murowana obłożona kamieniem szydłowieckim.

Barokowy KLASZTOR. Skrzydło wschodnie powstało w XV w., północne, południowe i zachodnie z XVII w. Całość przebudowana i nadbudowana w XVII w.

REFEKTARZ z 1670 r.

KOŚCIÓŁ parafialny p. w. Św. Andrzeja i Barbary, ul. św. Barbary 51;
Kościół barokowy zbudowany w latach 1637-42 z inicjatywy prowincjała OO. Paulinów, O. Andrzeja Gołdonowskiego dla potrzeb nowicjatu klasztoru na Jasnej Górze, konsekrowany w 1643 roku, przebudowany w XVII i XIX w. Pierwotnie jednonawowy, w czasie rozbudowy otrzymał boczne nawy w formie kaplic. Ściany z kamienia z użyciem cegły, sklepienie nawy głównej kolebkowe z gurtami z cegły, stropy drewniane.

KOŚCIÓŁ parafialny p. w. Św. Zygmunta, ul. Krakowska 1;
Kościół w stylu barokowy z pozostałosciami gotyckimi. Nie jest dokładnie znana data powstania, prawdopodobnie wybudowany ok. 1350 r., przebudowany w 1382 r., w latach 1625-43 rozbudowany. Po stronie południowej dobudowano kaplicę Św. Grzegorza fundacji Grzegorza Otwinowskiego, a po stronie północnej - kaplicę Św. Anny, częściowo sumptem tegoż Otwinowskiego (1643 r.). W 1640 r. O. Andrzej Gołdonowski, prowincjał paulinów, dobudował z północno-wschodniej strony zakrystię usuniętą później w XIX w. W latach 1783-87 kościół otrzymał obecną formę wraz z wybudowanymi w 1783 r. dwiema wieżami.

ARCHIKATEDRA p. w. Św. Rodziny, ul. Krakowska 15/17;
Projekt autorstwa Konstantego Wojciechowskiego. Budowana w latach 1902-07, 7.12.1907 r. poswięcona przez generała Ojców Paulinów O. Euzebiusza Rejmana. Prace wykończeniowe trwały do roku 1927. Kościół w stylu neogotyckim. Ściany z cegły pełnej licowane cegłą klinkierowa, detal architektoniczny z piaskowca. Część stropów wykonano jako stropy Kleina, z cegły, część w konstrukcji żelbetonowej (wieża), sklepienia krzyżowo-żeberkowe z cegły pełnej.

KOŚCIÓŁ filialny p. w. Pana Jezusa Chrystusa Konającego, Rynek Wieluński;
Kościół neogotycki zbudowany w 1906 r. jako kościół filialny, staraniem proboszcza parafii Św. Barbary ks. Michała Loretowicza. Poświęcony 08.03.1909 r. W latach 1925-49 pełnił zastępczo rolę kościoła parafialnego nowo powstałej parafii. W 1925 r. rozbudowany od strony wschodniej o pomieszczenie zakrystii. Ściany i większosć elementów dekoracyjnych z cegły, część detalu z kamienia, w nawie sklepienia pozorne z desek, w części ołtarzowej kolebkowe.

KOŚCIÓŁ cmentarny p. w. Św. Rocha i Sebastiana, ul. św. Rocha;
Kościół barokowy zbudowany w 1642 roku. Ufundowany przez prowincjała OO. Paulinów O. Andrzeja Gołdonowskiego jako wotywny w intencji odwrócenia szerzącej się wówczas w Częstochowie zarazy. Ściany z kamienia i cegły, sklepienia kolebkowe z lunetami i gruntami, w prezbiterium kolebkowo-krzyżowe z użyciem kamienia i cegły.

Zabytkowe parki:
- im. Stanisława Staszica o pow. 5,6 ha (wiek ok. 150 lat)
- im. 3 Maja o pow. 6,0 ha, (wiek ok. 150 lat)

Pomniki przyrody:
Dąb w Parku 3 Maja posadzony w 1916 r. dla uczczenia 125 rocznicy Konstytucji 3 Maja.

Cmentarze zabytkowe:
- Cmentarz Św. Rocha, ul. Św. Rocha
rzymsko-katolicki (dawniej rzymsko-katolicko-prawosławny) powstał w połowie XVII w., powiększony w 1737 r., pod koniec XIX w. i w 1980 r. Najstarszy istniejący nagrobek z 1841 r.
- Cmentarz Kule, ul. Rolnicza, powstał w 1880 r., wyznaniowy.
- Cmentarz Żydowski, ul. Złota powstał w 1799 r., obecnie nieczynny, ostatni pochówek w 1970 r. Najstarszy nagrobek z początku XIX w.

Ważne pomniki:
- Pomnik Przeora O. Augustyna Kordeckiego, Zespół Klasztorny na Jasnej Górze, autor Henryk Stattler w 1859 r.
- Grób Nieznanego Żołnierza, al. Sienkiewicza, płyta z 1921 r., modernizowana wg projektu Włodzimierza Sciegiennego w roku 1967.
- Pomnik Stanisława Moniuszki, autor Stefan Policiński, 1958 r.
- Pomnik Stanisława Staszica, autor Paweł Maliński, 1974 r.
- Pomnik Henryka Sienkiewicza, autor Stefan Policiński, 1973 r.
- Pomnik Poległych w Obronie Ojczyzny, ul. Sobieskiego, autor Wincenty Kućma, 1986 r.
- Pomnik Chrystusa Braterstwa Między Narodami, Al. Jana Pawła II/Al. Wojska Polskiego, autor Romano Buffagni, 1992 r.


 
 
 

<< zabytki województwa śląskiego